Mae Aelod o’r Senedd Plaid Cymru Lindsay Whittle wedi canmol awdur lleol gan fod ei lyfr yn adrodd yr hanes y tu ôl i lawer o bron i 200 o enwau ar gofadail Caerffili.
Mae’r llyfr, The Great War 1914 - 1918. Caerphilly's War Dead Remembered, wedi ei gysodi gan yr awdur Paul Williams , sy’n gobeithio y caiff ei gyhoeddi mis nesaf.
Dywedodd Lindsay Whtitle: “Mae hwn yn ddarn o waith hynod, syfrdanol ac yn llawn ymdrech sy’n cynrychioli teyrnged ryfeddol i arwyr rhyfel Caerffili yn y gorffennol.
“Bydd hwn yn lyfr rhaid ei ddarllen i unrhyw un sydd wedi gwasanaethu mewn rhyfel ac ar gyfer hen deuluoedd Caerffili. Yn wir, ar gyfer pawb sydd yn gysylltiedig â’r dref. Mae’n darlunio mor falch y dylem ni fod o’r sawl a dalodd yr aberth eithaf er sicrhau ein bod yn byw yn rhydd heddiw mewn democratiaeth.”
Dywedodd bod darllen darn cyn pryd o lyfr Paul Williams wedi dwyn i gof cyn athro, Don Bradfield, a wasanaethodd yn yr Ail Ryfel Byd. Bu farw tad yr athro WJ Bradfield yn y Rhyfel Byd Cyntaf.
Dywedodd Lindsay Whittle: “ Don Bradfield oedd yr athro gwaith coed yn Ysgol Ramadeg y Bechgyn, Caerffili. Arferai adrodd wrth y bechgyn ei amser fel ôl ynnwr mewn awyren fomio Lancaster. Buon ni’n byw'r Dambusters gydag ef. Roedd ef yn arwr a bydden ni’r bechgyn wedi ei ddilyn drwy dân.
“Cofiaf ei angladd gyda channoedd o gyn ddisgyblion yn bresennol a nhw’n cario’r arch i mewn i’r amlosgfa tra’n chware thema'r Dambusters. Doedd yna ddim llygad sych yn y lle.”