Mae Cynghorydd Plaid Cymru, Steve Skivens yn mynnu gweithredu buan gan Gyngor Caerffili i ddod i ben â'r rargyfwng ceudyllau sy’n bla yn yr ardal.
Datgelodd cais Rhyddid Gwybodaeth bod 56 ceudyllau wedi’u hatgyweirio ar ond darn o heol - Heol Groes-wen - yn ward y Cynghorydd Skivens, mewn llai na dwy flynedd ar gost o dros £9,000.
Cloriannodd Mair Arthur, landledi’r White Cross yn y Groes-wen, ar effaith yr argyfwng ceudyllauar ei busnes. “Rydw i wedi cwyno’n aml i Gyngor Caerffili, am fod dirywiad yr heol wedi effeithio’n
wael ar fy musnes. Mae cwmnïau tacsis wedi penderfynu peidio galw yn fy nhafarn oherwydd y difrod i’w cerbydau. Atgyweiriodd y cyngor y ceudyllau ar y 9fed o fis Ionawr. Mae’n fis Chwefror
erbyn hyn ac maen nhw yn ôl -oherwydd bod atgyweiriadau wedi’u golchi i ffwrdd gyda thyllau o ddyfnder o tua 5.5 modfedd yn ail ymddangos.
“Mae’n hollol wastraff arian tra bod fy musnes i, y capel a’n pentref ni yn dod yn hollol anghyraeddadwy.”
Ychwanegodd y Cynghorydd Steve Skivens: “Mae bron pawb sy’n cysylltu â fi â stori am geudyllau ac mae’n gwaethygu. Mae pobol y Groes-wen yn dioddef ac nid nhw yw’r unig rai, o bell ffordd.”
“Ond beth sy’n mynd o’i le, pam mae’r peth mor wael y dyddiau yma, pam mae cymaint o arian trethdalwyr yn syrthio i mewn i geudyllau yn yr heol?
“Mae rhai pobol yn rhoi’r bai ar y newid hinsawdd a phatrymau’r tywydd. Eraill yn beio gwaith a dulliau gwael. A bod cymaint o drafnidiaeth yn gyfrifol.
“Ond yr hyn sydd yn glir yw bod ein heolydd yn treulio allan. Does dim angen mesurau tymor byr arnom, mae galw arnom i wario mwy ar ail-wynebu. Ond yn 2023-23 torrwyd y gyllideb o £3.4m i
£1m ac yn y flwyddyn ariannol ddiweddaraf i lawr i £739,000. Er mawr syndod, mae’n heolydd ni’n dirywio’n arwyddocaol.
Er bod y gyllideb wedi’i chynyddu ar gyfer 2025-26 mae pawb yn talu’r gost oherwydd agwedd tymor byr a’r toriadau ar wario’r cyngor Llafur.
“Mae hefyd y mater o ansawdd y gwaith ar heolydd a phalmentydd a wneir gan ymgymerwyr. Datgelais y llynedd bod 106 o gwynion wedi bod ac wedi eu codi yn erbyn cwmnïau am namau yn
ystod cyfnod o ddwy flynedd y bu galw am gywiriadau - 62 ohonynt yn cynnwys Dŵr Cymru Welsh Water.”
Ychwanegodd y Cynghorydd Steve Skivens: “Mae’n hen bryd i’r cyngor a reolir gan Lafur, ac yn arbennig yr adran briffyrdd, i weithredu’n fuan ynglŷn a pheryglau’r ceudyllau. Mae galw arnynt
wneud yn well yn enwedig pan rydyn ni i gyd mewn amser anodd yn ariannol.”
Llenwir mwy na 5,000 o geudyllau'r flwyddyn gan yr awdurdod.